درمان قطعی دیابت

امروزه برای درمان قطعی دیابت  راه هایی وجود دارد . یکی  راه که در ایران  الان استفاده

 می شود جراحی و پیوند لوزالمعده است  که البته همچون اغلب پیوند اعضا بیش از نیمی از

 پیوند ها با شکست مواجه می شود، و عضو پیوند خورده در اصطلاح پزشکی از روی بدن

 پس زده می شود

هزینه ی  این عمل در کشور ما بین بیست تا بیست پنج میلیون تومان است و اندک مراکزی قادر به انجام پیوند لوزالمعده می باشند. علت آن هم این است که لوزالمعده در محلی واقع شده که به سختی قابل دسترسی است و حتی جراحیآن  بین 9 تا 11 ساعت زمان برده و عمل بسیار حساسی است

روش دیگر که گفته می شود آسانتر است  و هنوز در مرحله آزمایش است و شکر خدا آزمایشات آن تا کنون موفقیت آمیز بوده است و همانطور که اشاره شد امیدوارم ظرف 2 تا 3 سال آینده  به مرحله تکثیر و انجام کامل برسد، استفاده از سلول های بینادین است.  در این روش از کبد شخص سلولی استخراج شده و پس از طی مراحل آزمایشگاهی و رشد آن، سلول در لوز المعده شخص دیابتی جایگزین یا تزریق می شود و پس از طی مدت زمانی ( حدود 4 تا 5 ماه ) لوز المعده جدید پدید می آید و شخص از هر گونه وابستگی به انسولین ارسالی از بیرون بدن بی نیاز می شود

در روش دیگر که در کشور های غربی مرسوم است دستگاهی به وزن 150 گرم در درون بدن و در روی کبد جایگزین می شود وظیفه این دستگاه این است که قند خون را چک کرده و در صورت بالابودن قند خون از انسولین موجود در دستگاه در خون تزریق کند.

لازم به ذکر است که ایراد این دستگاه این است که هر شش ماه یک بار بایستی انسولین آن شارژ و باطری های آن دستگاه با عمل جراحی مجدد  تعویض گردد.  

حال می توان از این مقوله به عظمت ذات باری تعالی پی برد که لوز المعده ای که وزن آن حتی بیش از چند گرم نیست خود یک میکرو کامپیوتر است زمانی که شما یک حبه قند یا هر غذای دیگری  میل می کنید، لوزالمعده سریعا قند موجود درآن غذا را محاسبه نموده و شروع به تولید و ترشح انسولین به خون می کند و دقیقا پس از تعدیل قند خون دست از کار می کشد و تمام این ها وظیفه ای است که به عهده لوزالمعده ی چند گرمی نهاده شد.

کنترل دیابت

قبلا گفته شد که دیابت بیماری ممنوعیت ها نیست بلکه بیماری محدویت هاست ، لذا غذا بایستی به میزان کافی و تحت کنترل مصرف شود در یک بدن سالم با فعالیت های معمولی روز مره بدن به میزان 1200 کیلو کالری انرژی نیاز دارد.  انسولین نیز بایستی طبق تجویز پزشک و به اندازه به بدن برسد اگر میزان آن کم باشد قند خون بالا می رود و اگر زیاد باشد علاوه بر این که شخص دچار شوک ناشی انسولین یا هایپوگلایسمی می شود، بلکه ممکن است که عوارض ناشی از این شوک صدمات جبران ناپذیری وارد کرده و حتی منجر به مرگ فرد دیابتی شود.

 در کشور ما انسولین به دو روش به بدن می رسد که البته در هر دو روش پزشک معالج صاحب نظر است :

اول از طریق قرص هایی مانند گلی بن کلامید و متفورمین که در این روش محدودیت غذایی بیش از روش تزریق انسولین است در این روش معمولا رژیم غذایی 1200 کالری اعمال می شود و افراد چاق حتما بایستی اقدام به لاغر کردن خود نمایند این روش معمولا برای کسانی  که  سن بالا  دارند  و یا بیماران قلبی که محدودیت دارویی دارند و شوک ناشی از انسولین برای آن ها خطر ناک می باشد اعمال می شود .

جالب است بدانید که اغلب کسانی که دچار دیابت می شوند به خاطر ترس از تزریق انسولین و اصولا ترس از سوزن به این روش(مصرف قرص ) تن در می دهند از طرفی این روش باعث افسرده شدن افراد می شود ،علت آن هم این است که محدودیت در خوردن غذا دارند

اما در روش دوم از طریق تزریق انسولین داروی لازم به بدن می رسد البته شوک ناشی از انسولین در هر دو مورد یکی است و علائم مشابه دارد اما در روش تزریق اغلب شوک شدید تر است ،به عبارت دیگر در بدن سالم وقتی غذایی مصرف می شود  انسولین برای هضم و جذب آن غذا ترشح و به خون تزریق می شود ،اما در بدن فرد دیابتی غذا به میزان انسولینی که به بدن

 می رسد بایستی مصرف شود.

 در کشور های پیشرفته روش تزریق انسولین تقریبا منسوخ شده و فقط در بیمارستان ها و در حالت اورژانسی استفاده می شود. انسولین مایع و خوراکی یکی از روش های رساندن آن به بدن شخص بیمار است در روش دیگر چسب های مخصوص همچون چسب زخم برای فرد تجویز

می شود که حاوی مقادیرمشخصی  انسولین می باشد و فرد با چسابندن آن به قسمتی از بدن باعث جذب انسولین موجود در چسب ها می شود .

 

انسولین و تزریق آن:

در حالت کلی دو گونه انسولین حیوانی و انسانی در بازار موجود می باشد که همانطور که از نام آن ها مشخص است استخراج آن ها از خون حیوان (گاو) و  انسانصورت می گیرد .

 این دو گونه انسولین به دونوع دیگر تقسیم می شود :

نوع اول انسولین نوع "رگولار" یا به  زبان ساده تر نوع "شفاف "می باشد

نوع دوم یا غیر شفاف شیری رنگ" ام پی اچ" که به آن نوع "ال" که علامت اختصاری

 " لانگال" یا تاثیر طولانی مدت است نیز اطلاق می شود .

در نوع شفاف انسولین پس از تزریق ظرف 30 دقیقه شروع به جذب می شود و ظرف دو ساعت جذب کامل می شود و تاثیر آن شش ساعت در بدن باقی می ماند.  در نوع غیر شفاف انسولین دو ساعت بعد از تزریق شروع به جذب می کند و ظرف شش ساعت جذب کامل می شود و تاثیرآن در بدن تا 14 ساعت باقی می ماند. پس بهترین روش استفاده از انسولین ترکیب این دو نوع

می باشد .در ضمن انسولین بایستی 30 دقیقه قبل از غذا تزریق شود و این بهترین زمان تزریق است و دقیقا زمانی که قند خون به واسطه غذا خوردن شروع به بالا رفتن می کند ،انسولین شفاف

وارد عمل شده و باعث جذب آن به خون می شود. زمانی که تاثیر انسولین شفاف تمام می شود نوع غیر شفاف وارد عمل شده و باعث جذب مواد قندی به خون می شود و اجازه بالا رفتن قند خون در فرد دیابتی را نمی دهد .  بهتر است انسولین در طی  روز و به کرات تزریق شود تا در خون به میزان کافی و همیشه وجود داشته باشد .

عواملی که باعث تعیین میزان انسولین می شود عبارتند از: سن ،وزن و حتی شغل و نوع فعالیت اشخاص و البته میزان قند خون افراد می باشد کسی که فعالیت بدنی بیشتری دارد مطمئنا از کسی که فعالیت جسمی زیادی ندارد بیشتر به انسولین نیاز دارد .

واضح و مبرهن است که فعالیت فکری نیاز افراد را ه قند خون بیشتر می کند می دانید که 75% غذای مصرفی و قند موجود در آن به مصرف مغز می رسد یعنی کسی که فعالیت مغزی دارد بیشتر از کسی که فعالیت جسمی دارد نیاز به مواد قندی دارد و در هر دو حالت در اصطلاح عوام فرد قند می سوزاند و زمانی که این قند به مصرف برسد، انسولین مازاد در خون باعث شوک

می شود. نتیجه این که شغل افراد و فعالیت روز مره آن ها در تعیین میزان تجویز انسولین

تاثیر گذار است. ضمنا انسولین به بافت نرم بدن یا بن عضله تزریق می شود تا به تدریج جذب خون شو

 اخطار :تزریق انسولین به رگ های خونی می تواند کشنده باشد

بهترین موضع تزریق انسولین در ناحیه شکم و دو طرف ناف می باشد. علت آن هم وسعت بافت چربی و نسوج نرم در این ناحیه می باشد، اما می توان در عضلات ران و بازو ها نیز تزریق کرد و  حتما بایستی توجه داشته باشید که تزریق مکرر انسولین می تواند باعث از دست رفتن وتحلیل عضله شود، برای جلوگیری از این کار بایستی هر چند روز یک بار ناحیه تزریق را عوض کرد.

 برای تزریق انسولین در شکم کافی است پوست شکم را در دست جمع کرد و سوزن را به صورت عمودی وارد شکم کرد.  قبل از تزریق، پیستون سرنگ را به طرف خارج کشیده تا اگر خونی وارد سرنگ شد فورا سرنگ را خارج کرده و به محل دیگری تزریق نمایید

علت آن هم این می باشد که ورود خون به سرنگ نشانه حضور سرنگ در رگ خون رسان

می باشد و این امر طبق اخطاری که داده شد کشنده می باشد .

لازم به ذکر است که محل تزریق بایستی با پنبه و الکل خوب ضد عفونی شود . فراموش نشود که سرنگ انسولین بسیارنازک و تیز می باشد، لذا تزریق آن درد چندانی ندارد و فرد دیابتی پس از د.

مدتی به درد آن عادت می کند. در حالت کلی اولین تزریق انسولین قطعا شوک به همراه دارد به همین دلیل است که بایستی تحت نظر و انجام پزشک صورت پذیرد

شوک انسولین :

قبلا گفته شد که شوک ناشی از انسولین می تواند کشنده باشد. علائم شوک انسولین عبارتند

 از :سستی در قسمت شانه ها و پس از آن کم شدن دید چشم و تحلیل بینایی پس از آن فرد اساس اشتهای کاذب فراوان می کند و اگر سریعا مواد قندی به بدن نرسد فرد هوشیاری خود را از دست می دهد . کم کم حافظه خود را از دست می دهد و در نهایت به کما فرو می رود. کمای ناشی از شوک انسولین بسیار خطر ناک می باشد و حتی می توان مدعی شد که بازگشت از کمای ناشی از شوک انسولین اگر محال نباشد احتمالش بسیار کم است و اعلب فرد دچار مرگ مغزی می شود  .پس شخصی که دچار شوک ناشی  انسولین شده حتما بایستی باخوردن غذای شیرین فورا قند مورد نیاز بدن را تامین کند  . اما این خوردن بایستی به اندازه ای  باشد که پس از رفع شوک قند دوباره بیش از حد بالا نرود.

البته در حالت کلی و اصولی در موارد شوک فرد بایستی از ماده ای به نام گلوکز 50% استفاده کند و با تزریق سریع آن باعث بالا رفتن قند خون شود.اما حتی نگارنده مطلب نیز ظرف 17 سالی که دچار دیابت می باشد این ماده را ندیده است و این باعث تاسف است که یک داروی ضروری در کشور  پیدا نمی شود و الا با تزریق این دارو می توان ظرف سی ثانیه قند خون را تعدیل کرد

آزمایش قند خون :

گفتیم که قند خون طبیعی بدن بایستی بین 70 تا 115 باشد و بیش ازآن  دیابت محسوب می شود .اطبا برای این که متوجه شوند که فردی دچار دیابت است یا نه معمولا پس از مراجعه شخص به پزشک و اعلام وضعیت و علائم بالینی ابتدا به ساکن بیمار را جهت آزمایشات به آزمایشگاه هدایت می کنند. آزمایش های مربوط به قند خون در چند مرحله انجام می پذیرد:

اول نمونه خون و ادرار ناشتا گرفته می شود پس از آن فرد حتما بایستی صبحانه ای پر از مواد قندی میل کند و نمونه دوم دو ساعت پس از صرف صبحانه گرفته می شود در آخر نیز نمونه 4 بعد از ظهر از فرد گرفته می شود علت این کار این است که فردی که شام خورده در حالت طبیعی بایستی قند خونش در زمان آزمایش ناشتا در حد طبیعی باشد تا احتمال ابتلا به دیابت از فرد رفع شود.

 پس از صرف صبحانه یک بدن سالم با لوزالمعده ای سالم بایستی توان آن را داشته باشد که مواد قندی موجود در غذا یا همان صبحانه شیرین را جذب خون کند و قند خون را در حالت طبیعی نگاه دارد در آخر هم احتمال تنبلی لوز المعده و کم کاری آن باعث می شود که پزشک خواستارباشد نمونه گیری در ساعت 4 بعد ظهرانجام گیرد   تا متوجه وضعیت لوز المعده شود.

 البته یک آزمایش بسیار تخصصی هم هست به نام هموگلوبین "ای وان سی"   که این آزمایش وضعیت قند خون سه ماه گذشته فرد را مشخص می کند و مانند یک آرشیو عمل می کند و خوبی این آزمایش در این است که اگر فرد در زمان مراجعه به پزشک وضعیت طبیعی داشته باشد و یا لوز المعده فرد دچار نوسان در کار کرد باشد با این آزمایش به راحتی وضعیت قند خون سه ماه گذشته فرد مشخص می شود

تذکر مهم :لازم به ذکر است نوع خاصی از دیابت وجود دارد که در اصطلاح عوام قند مخفی نامیده می شود و در این نوع دیابت فرد اساسا علائم مربوط در دیابت را در خود ندارد و با انجام این آزمایش وجود دیابت محرز می شود

علت دریافت آزمایش ادرار هم به این سبب است که ممکن است شخص قند خون طبیعی داشته باشد اما بدن فرد قند خون موجود در بدن را توسط سیستم کلیه و مجرای ادرار و در واقع به وسیله آب مصرفی دفع کرده باشد ، به کرات دیده شده است که افراد دیابتی قند خون طبیعی دارند اما در ادرارآن  ها میزان متنابهی قند مشاهده شده و این علامت خوبی نیست در واقع میزان قند خون و ادرار یک فرد سالم یا یک بیمار دیابتی که قند خون خود را تحت کنترل دارد، بایستی  در حد طبیعی باشد و بالا بودن یکی از آن ها نشانه عدم کنترل صحیح می باشد .

کنترل قند خون در منزل

امروزه دستگاه های خانگی بیماران را از مراجعه مکرر و صرف هزینه های زیاد برای تست قند خون معاف کرده اند دستگاه های تست قند خون خانگی بر دو گونه است:

روش  اول : دستگاه هایی که با نوار مخصوص کار می کنند و بیمار بایستی نمونه خون خودرا که توسط سوزن های خاص و باریکی که در انگشتان  شخص  فرو برده می شود و باعث خروج قطره خونی از آن می شود ،گرفته  شده و پس از قرار دادن قطره خون بر روی نوار مخصوص تست آن نوار را برروی دستگاه قرار داده و پس از مدتی کوتاه قند خون فرد بر روی صفحه  دستگاه نمایش داده می شود . این دستگاه ها معمولا با خطا کار می کند 

روش دوم :این روش  دو سالی است مرسوم شده است، دستگاه دقیقی وجود دارد که فاقد نوار است و نمونه خون مستقیما بر روی نمایه دستگاه قرار داده شده و این دستگاه  در عرض چند ثانیه قند خون فرد را اعلام می کند .

این دستگاه بسیار دقیقتر از نمونه نواری آن است.  ضمن این که نوار ها اغلب کم یاب و گران

می باشد. البته قیمت این دستگاه چند برابر نمونه قبلی می باشد، اما در دراز مدت مقرون به صرفه است .

تجهیزات دیگری در کشور های پیشرفته و غربی وجود دارد، از جمله ساعت خاصی هست که فقط به مچ دست فرد بیمار بسته می شود و در هر ساعت قند خون را اعلام و در صورت بالا یا پایین آمدن آن فرد را با علائم خاص مطلع می کند و زنگ هشدار هنده آن به صدا در می آ ید.

 در ضمن این ساعت ها مجهز به حافظه هستند و قند خون سه ماه گذشته فرد را ثبت می کند و خوبی این دستگاه این است که بدون سوراخ کردن بدن و نمونه گیری خون و فقط از روی فشار خون و نبض فرد بیماررا اعلام می کند

فرد دیابتی بایستی کرار قند خون خود را آزمایش نموده و یادادشت نماید.

لازم به ذکر است که دفاتر مخصوصی توسط انجمن دیابت در اختیار عزیزان دیابتی گذارده

می شود که در آن جدوال خاصی چاپ شده  و پزشک با توجه به  نوسانات قند خون، فرد دیابتی و مطالب ثبت شده در دفترچه اقدام به تجویز انسولین می نماید .

ادامه دارد ...